13 marca 2026 r. w Bibliotece Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, w Sali Pamięci Bydgoszczan, odbyło się uroczyste otwarcie wystawy posterowej połączone z promocją towarzyszącego wystawie albumu historycznego oraz spotkaniem panelowym pod wspólnymtytułem „Dziedzictwo społeczności żydowskich w województwie kujawsko-pomorskim”. Patronat nad wydarzeniem przyjął Wojewoda Kujawsko-Pomorski Michał Sztybel.
Spotkanie cieszyło się sporym zainteresowaniem uczestników. Frekwencja dopisała, a szczególnie licznie w wydarzeniu uczestniczyła młodzież szkolna i studencka, która z dużym zainteresowaniem śledziła zarówno otwarcie wystawy, jak i kolejne wystąpienia zaproszonych gości.
Organizatorem wydarzenia była Biblioteka UKW – Muzeum Uczelniane przy wsparciu Wydziału Historycznego UKWoraz Muzeum Etnograficznego im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu, które opracowało wystawę i album historyczny. Wystawa posterowa, towarzyszący jej album oraz spotkanie konferencyjne złożyły się na wielowątkową opowieść o wielosetletniej, wielonarodowej historii ziemi kujawskiej i pomorskiej. Przez stulecia były one domem dla społeczności żydowskiej, która odegrała ważną rolę w kształtowaniu kultury, życia społecznego i gospodarczego regionu obejmującego m.in. Kujawy, Pałuki, Krajnę, Bory Tucholskie, Kociewie, Powiśle, Ziemię Chełmińską, Dobrzyńską, Michałowską i Lubawską.
Podczas konferencji prelegenci przedstawili niezwykle interesujące wystąpienia poświęcone historii, dziedzictwu i materialnym śladom obecności społeczności żydowskiej w regionie. Wśród zaproszonych gości znaleźli się: dr hab. Tomasz Kawski, prof. uczelni – dziekan Wydziału Historycznego UKW w Bydgoszczy, dr hab. Tomasz Łaszkiewicz z Pracowni Historii Pomorza i Krajów Bałtyckich Instytutu Historii PAN w Toruniu, Adam Dylewski z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie, Justyna Makarewicz z Kcyni, dr Justyna Słomska-Nowak oraz Jarosław Pawlikowski z Muzeum Etnograficznego w Toruniu. Ich wystąpienia spotkały się z dużym zainteresowaniem słuchaczy i stały się okazją do refleksji nad historią oraz pamięcią o wielokulturowym dziedzictwie regionu.
Wydarzenie miało na celu przybliżenie świata kultury i historii Żydów w Polsce, którego w wielu miejscach już nie ma, lecz po którym pozostały liczne, choć często zapomniane ślady – macewy, kirkuty i lapidaria, pozostałości synagog, architektura mieszkalna i edukacyjna, artefakty liturgiczne, dokumenty, fotografie czy miejsca pamięci. Podkreślano, że ochrona tych dóbr kultury oznacza nie tylko ratowanie przeszłości, lecz także budowanie świadomości i tożsamości współczesnych mieszkańców regionu oraz fundamentu pamięci dla przyszłych pokoleń.
Fotorelacja dostępna na stronie: Muzeum UKW - Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Tekst: Sławomir Łaniecki
